ગૌરી વ્રત 2026

ગૌરી વ્રતનો સંતુલિત અર્થ:

માત્ર “જલ્દી લગ્ન” માટે કરાતું વ્રત નહીં, પરંતુ પોતાની અંદર ધીરજ, સમજદારી, આત્મસન્માન અને યોગ્ય જીવનસાથી પસંદ કરવાની વિવેકશક્તિ વિકસાવવાની સાધના.

ગૌરી વ્રતનો આરંભ

શનિવાર, 25 જુલાઈ 2026

અષાઢ સુદ અગિયારસ

સરળ સમય પસંદગી:

પ્રથમ દિવસની સ્થાપના સવારે 7:47થી 9:27 વચ્ચે કરવી સૌથી વ્યવહારુ રહેશે. આ સમય શક્ય ન હોય તો સવારે 11:06થી 11:34નો ટૂંકો સમય અથવા સાંજે 7:25થી 8:45 દરમિયાન પૂજા કરી શકાય.

મહત્વપૂર્ણ:

રોજની સામાન્ય પૂજા માટે ચોઘડિયું જોવું ફરજિયાત નથી. સમય કરતાં નિયમિતતા, સ્વચ્છતા, અભ્યાસ અને ભાવ વધુ મહત્વપૂર્ણ છે.

યોગ્ય જીવનસાથી માટેની વાસ્તવિક પ્રાર્થના

મહત્વપૂર્ણ:

કોઈ પણ ધાર્મિક વ્રત લગ્નની ઉતાવળ, કાયદેસરની ઉંમર પહેલાં લગ્ન અથવા અનિચ્છિત સંબંધ સ્વીકારવાનું કારણ બની શકે નહીં.

જવારાં કેવી રીતે ઉગાડવા?

1. સ્વચ્છ નાનું માટીનું કે પુનઃઉપયોગી પાત્ર લો.
2. તેમાં સાફ માટી અથવા કુદરતી ઉગાડવાનું માધ્યમ भरो.
3. બીજને હળવેથી માટીમાં દબાવો.
4. થોડું પાણી છાંટો; પાણી ભરાઈ ન રહે.
5. પ્રકાશવાળી પરંતુ તીવ્ર તડકાથી સુરક્ષિત જગ્યાએ રાખો.
6. રોજ જરૂર જેટલું પાણી આપીને ગૌરીમંત્ર બોલો.
7. પૂનમના દિવસે જવારાંને સ્વચ્છ માટીમાં સમર્પિત કરો.

જવારાંની મુખ્ય શિક્ષા:

સંબંધ, અભ્યાસ, આત્મવિશ્વાસ અને સારો સ્વભાવ પણ છોડની જેમ રોજની નાની સંભાળથી વિકસે છે.

હે માતા ગૌરી! હું મારી ઉંમર, સ્વાસ્થ્ય અને પરિવારની પરંપરા પ્રમાણે
પાંચ દિવસ ગૌરી વ્રતની સાધના કરું છું.

મને સારા વિચારો, આત્મસન્માન, અભ્યાસમાં નિયમિતતા,
યોગ્ય નિર્ણયશક્તિ અને ભવિષ્યમાં સન્માનપૂર્ણ જીવનસાથી પસંદ કરવાની સમજ આપો.

મારા મન, વાણી અને વર્તનમાં શુદ્ધતા તથા કરુણા રહે.
ૐ ગૌર્યૈ નમઃ॥

1. સ્નાન કરીને અથવા હાથ-પગ ધોઈ સ્વચ્છ વસ્ત્ર પહેરો.
2. માતા ગૌરી કે શિવ–પાર્વતીનું ચિત્ર અને જવારાંનું પાત્ર બાજઠ પર રાખો.
3. ઘીનો દીવો પ્રગટાવી ભગવાન ગણેશનું સ્મરણ કરો.
4. માતા ગૌરીને કંકુ, અક્ષત અને ફૂલ અર્પણ કરો.
5. ભગવાન શિવને જળ, ચંદન અને બિલ્વપત્ર અર્પણ કરો.
6. જવારાંને થોડું પાણી આપો.
7. “ૐ ગૌર્યૈ નમઃ” 11 કે 27 વાર બોલો.
8. “ૐ ઉમામહેશ્વરાભ્યાં નમઃ” 11 વાર બોલો.
9. માતા પાર્વતીની તપસ્યાની કથા અથવા તેનો સાર વાંચો.
10. ફળ, મિશ્રી અથવા ઘરની રીત પ્રમાણે મોળો નૈવેદ્ય ધરાવો.
11. આરતી અને ક્ષમાપ્રાર્થના સાથે પૂજા પૂર્ણ કરો.

1. પૂજાસ્થળ સાફ કરીને બાજઠ પર સ્વચ્છ કપડું પાથરો.
2. માતા ગૌરી, શિવ–પાર્વતી અથવા ઉમા–મહેશ્વરનું ચિત્ર રાખો.
3. માટીનું પાત્ર તૈયાર કરીને તેમાં જવારાં વાવો.
4. દીવો પ્રગટાવી ગણેશજી, કુળદેવી અને ગુરુનું સ્મરણ કરો.
5. હાથમાં જળ, અક્ષત અને ફૂલ લઈને સંકલ્પ કરો.
6. માતા ગૌરીને જળ, કંકુ, ચંદન, અક્ષત અને ફૂલ અર્પણ કરો.
7. પરિવારની રીત હોય તો ચુંદડી, કાચની બંગડી અથવા સૌભાગ્યસામગ્રી પ્રતીકરૂપે અર્પણ કરો.
8. ભગવાન શિવને જળ, સફેદ ચંદન અને બિલ્વપત્ર અર્પણ કરો.
9. ધૂપ, દીવો અને મોળો નૈવેદ્ય અર્પણ કરો.
10. ગૌરી મંત્ર અને પાર્વતી સ્તુતિનો પાઠ કરો.
11. માતા પાર્વતીની તપસ્યાની કથા વાંચો.
12. આરતી અને પ્રસાદ સાથે પૂજા પૂર્ણ કરો.

1. સવારે જવારાંને જરૂર જેટલું જ પાણી આપો.
2. કંકુ, અક્ષત અને ફૂલથી માતાની પૂજા કરો.
3. ગૌરી મંત્ર ઓછામાં ઓછો 11 વાર બોલો.
4. સાંજે દીવો કરીને શિવ–પાર્વતીને પ્રણામ કરો.
5. ઉંમર અને સ્વાસ્થ્ય મુજબ મોળું ભોજન અથવા સામાન્ય સાત્ત્વિક ભોજન લો.
6. દરરોજ અભ્યાસ, ઘરકામ કે આત્મવિકાસનો એક નાનો નિયમ પૂર્ણ કરો.
7. પાંચમા દિવસે વિશેષ પૂજા, ગુરુવંદના અને જવારાંનું સમાપન કરો.

॥ શ્રી ગૌરી તપસ્યા કથા ॥

સતીનો પુનર્જન્મ

પૌરાણિક પરંપરા અનુસાર અગાઉના જન્મમાં માતા પાર્વતી સતી સ્વરૂપે પ્રજાપતિ દક્ષની પુત્રી હતાં.

દક્ષયજ્ઞના પ્રસંગ પછી સતીએ પોતાનો દેહ ત્યાગ કર્યો. ત્યારબાદ તેઓ હિમાલયરાજ હિમવાન અને માતા મેનાના ઘરે પાર્વતી સ્વરૂપે જન્મ્યાં.

બાળપણથી જ પાર્વતીના મનમાં ભગવાન શિવ પ્રત્યે ઊંડો આધ્યાત્મિક આદર હતો.

દેવર્ષિ નારદનું માર્ગદર્શન

દેવર્ષિ નારદ હિમાલયના મહેલમાં આવ્યા. તેમણે પાર્વતીના દિવ્ય સ્વભાવ અને તેમના ભવિષ્ય અંગે વાત કરી.

નારદજીએ સમજાવ્યું કે પાર્વતીની જીવનયાત્રા ભગવાન શિવ સાથે જોડાયેલી છે, પરંતુ આ મિલન માટે તેમને તપ, ધીરજ અને આંતરિક નિશ્ચયની જરૂર પડશે.

પાર્વતીએ આ માર્ગદર્શનને દબાણ તરીકે નહીં, પરંતુ પોતાના અંતરાત્માના નિશ્ચય તરીકે સ્વીકાર્યું.

પાર્વતીની તપસ્યા

પાર્વતીએ મહેલની સુખસગવડ છોડી વનમાં તપસ્યા કરવાનો નિર્ણય લીધો.

શરૂઆતમાં તેમણે ફળ અને મૂળનો આહાર લીધો. પછી પાંદડાં પર જીવન વિતાવ્યું અને અંતે વધુ કઠોર સંયમ અપનાવ્યો.

તેમની તપસ્યા માત્ર કોઈને પ્રાપ્ત કરવાની જિદ્દ નહોતી. તે પોતાના મન, ઈચ્છાઓ, ભય અને અહંકાર પર નિયંત્રણ મેળવવાની સાધના હતી.

લાંબો સમય પસાર થયો છતાં ભગવાન શિવ તરત પ્રગટ થયા નહીં. પાર્વતીના માતા-પિતાએ તેમને ઘરે પરત આવવા સમજાવ્યાં, પરંતુ તેમણે વિનમ્રતાથી પોતાની સાધના ચાલુ રાખી.

સપ્તર્ષિઓએ લીધી પરીક્ષા

ભગવાન શિવે પાર્વતીના નિશ્ચયની પરખ કરવા સપ્તર્ષિઓને મોકલ્યાં.

ઋષિઓએ તેમને સમજાવવાનો પ્રયત્ન કર્યો કે શિવજી વનમાં રહેનાર, ભસ્મધારી અને વૈરાગી છે; રાજકુમારી માટે અન્ય સુખી અને વૈભવી સંબંધ વધુ સરળ હોઈ શકે.

પાર્વતીએ શાંતિપૂર્વક કહ્યું કે તેઓ શિવજીના બાહ્ય વેશને નહીં, પરંતુ તેમના જ્ઞાન, સત્ય, સ્વતંત્રતા અને આધ્યાત્મિક સ્વરૂપને પસંદ કરે છે.

સપ્તર્ષિઓ તેમની સ્થિરતા જોઈ પ્રસન્ન થયા અને ભગવાન શિવ પાસે પરત ફર્યા.

શિવજી જટિલ બ્રહ્મચારી બની આવ્યા

પછી ભગવાન શિવ પોતે વૃદ્ધ જટાધારી બ્રહ્મચારીનું રૂપ ધારણ કરીને પાર્વતીની તપોભૂમિ પર આવ્યા.

પાર્વતીએ અજાણ્યા અતિથિનું સન્માનપૂર્વક સ્વાગત કર્યું.

જટિલે પૂછ્યું કે તેઓ આટલી કઠોર તપસ્યા કોના માટે કરે છે. પાર્વતીએ ભગવાન શિવને પતિરૂપે મેળવવાનો પોતાનો સંકલ્પ જણાવ્યું.

જટિલે શિવજીનો દેખાવ, તેમના વનવાસ, સાપ, ભસ્મ અને સ્મશાનવાસની ટીકા કરીને પાર્વતીને નિર્ણય બદલવા કહ્યું.

પાર્વતીએ કહ્યું કે કોઈ વ્યક્તિનું મૂલ્ય કપડાં, ઘર, સંપત્તિ કે સામાજિક દેખાવથી નક્કી થતું નથી. શિવ જ્ઞાન, કરુણા, સત્ય અને બ્રહ્મચેતનાના સ્વામી છે.

જ્યારે જટિલે વારંવાર શિવજીની નિંદા કરી ત્યારે પાર્વતીએ એવી વાત સાંભળવાનું અસ્વીકાર કર્યું અને ત્યાંથી દૂર જવાનો નિર્ણય કર્યો.

ભગવાન શિવે સાચું સ્વરૂપ બતાવ્યું

પાર્વતીનો નિશ્ચય અને સત્યનિષ્ઠા જોઈ ભગવાન શિવે જટિલ સ્વરૂપ છોડીને પોતાનું દિવ્ય સ્વરૂપ પ્રગટ કર્યું.

તેમણે પાર્વતીની તપસ્યા, ધીરજ અને નિષ્ઠાને સ્વીકારી. શિવજીએ તેમને પતિરૂપે સ્વીકારવાની સંમતિ આપી.

પાર્વતીએ કહ્યું કે વિવાહ તેમના માતા-પિતાની મંજૂરી, પરિવારના સન્માન અને યોગ્ય વિધિથી થવો જોઈએ.

ભગવાન શિવે આ વાત સ્વીકારી અને સપ્તર્ષિઓને હિમાલયરાજ પાસે વિવાહનું પ્રસ્તાવ લઈને મોકલ્યા.

શિવ–પાર્વતી વિવાહ

હિમાલયરાજ અને માતા મેનાએ વિવાહ માટે સંમતિ આપી. દેવતાઓ, ઋષિઓ અને શિવગણોની હાજરીમાં ભવ્ય પરંતુ ધાર્મિક વિધિથી શિવ–પાર્વતીનો વિવાહ થયો.

પાર્વતીની તપસ્યાનું પરિણામ માત્ર લગ્ન નહોતું. તેમણે પોતાના જીવનમૂલ્યો માટે ધીરજપૂર્વક ઊભા રહેવાની, દેખાવથી આગળ જોઈને સાચો સ્વભાવ ઓળખવાની અને પરિવારની સન્માનપૂર્ણ સંમતિ સાથે નિર્ણય કરવાની પ્રેરણા આપી.

॥ શ્રી ગૌરી તપસ્યા કથા સંપૂર્ણ ॥

કિશોરીઓ માટે ખાસ સાવચેતી:

શારીરિક વૃદ્ધિ માટે પ્રોટીન, આયર્ન, કેલ્શિયમ, પાણી અને પૂરતું ભોજન જરૂરી છે. પાંચ દિવસ ઓછું ખાવાથી ચક્કર, નબળાઈ, અભ્યાસમાં ધ્યાન ન રહેવું કે માસિક ચક્રમાં તકલીફ થઈ શકે છે.

1. 29 જુલાઈએ સવારે સ્નાન કરીને અંતિમ ગૌરીપૂજા કરો.
2. માતા ગૌરીને કંકુ, અક્ષત, ફૂલ, ધૂપ અને દીવો અર્પણ કરો.
3. ભગવાન શિવને જળ અને બિલ્વપત્ર અર્પણ કરો.
4. ગૌરી મંત્ર 11 કે 27 વાર જપો.
5. ગુરુપૂર્ણિમા હોવાથી માતા-પિતા, શિક્ષક અને માર્ગદર્શક પ્રત્યે કૃતજ્ઞતા વ્યક્ત કરો.
6. પરિવારની રીત પ્રમાણે જવારાંને બહેનો અને પરિવાર સાથે વહેંચી શકાય.
7. બાકી જવારાંને ગમલા, બગીચા અથવા સ્વચ્છ માટીમાં સમર્પિત કરો.
8. પ્લાસ્ટિક, કપડું અને શણગાર અલગ કરીને યોગ્ય નિકાલ કરો.
9. પાણી, ફળ અથવા હળવા ભોજનથી પારણું શરૂ કરો.
10. એકસાથે ખૂબ મીઠું, તળેલું કે ભારે ભોજન ન લો.

1. સરળ ગૌરી મંત્ર

ૐ ગૌર્યૈ નમઃ॥

જપ: રોજ 11, 27 અથવા 108 વાર.

2. માતા પાર્વતી મંત્ર

ૐ પાર્વત્યૈ નમઃ॥

અવસર: કંકુ, અક્ષત અને ફૂલ અર્પણ કરતી વખતે.

3. ઉમા–મહેશ્વર મંત્ર

ૐ ઉમામહેશ્વરાભ્યાં નમઃ॥

અવસર: શિવ–પાર્વતીની સંયુક્ત પૂજા અને સન્માનપૂર્ણ સંબંધની પ્રાર્થના.

4. ગૌરી મંગલ સ્તુતિ

સર્વમંગલ માંગલ્યે શિવે સર્વાર્થસાધિકે।
શરણ્યે ત્ર્યંબકે ગૌરિ નારાયણિ નમોઽસ્તુ તે॥

અવસર: પૂજાના અંતે મંગલ, વિવેક અને રક્ષણની પ્રાર્થના.

5. કાત્યાયની મંત્ર

કાત્યાયનિ મહામાયે મહાયોગિન્યધીશ્વરિ।
નંદગોપસુતં દેવિ પતિં મે કુરુ તે નમઃ॥

આ મંત્ર શ્રીમદ્ ભાગવતમાં ગોકુળની કુમારિકાઓની કાત્યાયની પૂજા સાથે સંબંધિત છે. તે ગુજરાતી ગૌરી વ્રતનો મૂળ અથવા ફરજિયાત મંત્ર નથી.

સામાન્ય દીકરીઓ માટે “ૐ ગૌર્યૈ નમઃ” વધુ સરળ અને સર્વસમાવેશક મંત્ર છે.

6. દીકરીઓ માટે સરળ ગુજરાતી પ્રાર્થના

હે માતા ગૌરી! મને જ્ઞાન, આત્મસન્માન અને યોગ્ય નિર્ણયશક્તિ આપો.
મારા જીવનમાં એવો સંબંધ આવે જેમાં સત્ય, સહમતિ, સુરક્ષા અને પરસ્પર સન્માન હોય.

॥ માતા ગૌરીની આરતી ॥

જય જય ગૌરી માતા, જય મંગલદાતા।
શિવસંગ બિરાજો માતા, કરુણાની દાતા॥

કંકુ ફૂલ ધરાવીએ, દીપ પ્રગટાવીએ।
જ્ઞાન અને સદબુદ્ધિ, ચરણોમાં માગીએ॥

અભ્યાસમાં નિયમ આપો, જીવનમાં વિવેક।
સત્ય અને સન્માનનો, અમને આપો ટેક॥

માતા-પિતાનું માન રહે, ગુરુનો રહે આદર।
અન્યાય સામે હિંમત આપો, મન રહે નિર્ભય નિર્મળ॥

જય જય ગૌરી માતા, જય મંગલદાતા।
ભક્તજનનાં મનમાં વસો, શાંતિની દાતા॥

સામગ્રી ઓછી હોય તો:

માતા ગૌરીનું ચિત્ર, એક દીવો, જળ, કંકુ, અક્ષત, ફૂલ અને “ૐ ગૌર્યૈ નમઃ” મંત્રથી સરળ પૂજા પૂરતી છે.

A. વ્રત શરૂ કરતાં પહેલાં

B. રોજની પૂજા

C. 29 જુલાઈનું સમાપન

જયાપાર્વતી વ્રત 2026
અષાઢ સુદ તેરસથી વદ ત્રીજ સુધીનું વ્રત, ઉજાગરો, કથા અને ઉજવણું.

શિવ પૂજન અને અભિષેક વિધિ
ભગવાન શિવને જળ, ચંદન અને બિલ્વપત્ર અર્પણ કરવાનો સંપૂર્ણ ક્રમ.

મુખ્ય શિવ મંત્ર
પંચાક્ષરી, મહામૃત્યુંજય અને અન્ય શિવમંત્રોની માહિતી.

શિવ ચાલીસા
શિવ–પાર્વતીની સાંજની પૂજામાં પરિવાર સાથે વાંચવા યોગ્ય પાઠ.

સોળ સોમવાર વ્રતકથા
ભગવાન શિવની સોમવાર સાધના, વ્રતકથા, નિયમ અને ઉજવણું.

શ્રાવણ સોમવાર વ્રતકથા
માતા પાર્વતીની તપસ્યા, શિવવિવાહ અને શ્રાવણની મુખ્ય કથાઓ.

पार्वती चालीसा माता पार्वती की चालीसा, सरल अर्थ, पूजा, मंत्र और आरती की संपूर्ण मार्गदर्शिका।

मंगला तेरस मंगला तेरस की तारीख, माता पार्वती पूजा-विधि, मंत्र, आरती, मुहूर्त और उपाय पढ़ें।

विजया पार्वती व्रत 2026 विजया या जया पार्वती व्रत की तारीख, पूजा-विधि, पौराणिक कथा, व्रत नियम, मंत्र, आरती, और उपाय पढ़ें।

યોગ્ય જીવનસાથીની પ્રાર્થના સાથે યોગ્ય નિર્ણય કરવાની શક્તિ પણ માતા ગૌરી પાસે માગીએ.

જય માતા ગૌરી