જયાપાર્વતી વ્રત 2026

વ્રતનો વ્યાપક અર્થ:

માત્ર લગ્ન કે કોઈ એક મનોકામના માટે ઉપવાસ નહીં, પરંતુ સંબંધો માટે પોતાને ધીરજવાન, જવાબદાર, સન્માનપૂર્ણ અને સંવાદક્ષમ બનાવવાની સાધના.

વ્રતનો આરંભ

સોમવાર, 27 જુલાઈ 2026

અષાઢ સુદ તેરસ

ઉજવણાની સરળ સવારની વિધિ:

1 ઓગસ્ટે સૂર્યોદય પછી માતા પાર્વતીની પૂજા, જવારાંનું સમાપન અને પછી હળવા ભોજનથી પારણું કરી શકાય છે. કુટુંબના ચોક્કસ નિયમો હોય તો તેમને પ્રાથમિકતા આપો.

જવારાં તૈયાર કરવાની સરળ રીત

1. સાફ માટી ધરાવતું નાનું પાત્ર લો.
2. ઘઉં, જવ અથવા જુવારના સ્વચ્છ બીજ હળવેથી દબાવો.
3. થોડું પાણી છાંટો; પાત્રમાં પાણી ભરાઈ ન રહે.
4. અપ્રત્યક્ષ પ્રકાશ ધરાવતા સુરક્ષિત સ્થાન પર રાખો.
5. રોજ પ્રાર્થના સાથે જરૂર જેટલું જ પાણી આપો.
6. ઉજવણાના દિવસે જવારાંને ગમલા, બગીચા અથવા સ્વચ્છ માટીમાં ભેળવી દો.

પર્યાવરણનું ધ્યાન:

પ્લાસ્ટિક, કંકુની થેલી, કપડું, ધાતુ અથવા કૃત્રિમ શણગાર નદીમાં ન નાખો. માત્ર કુદરતી જવારાંને જ પાણી કે માટીમાં સમર્પિત કરો.

1. સ્નાન કરીને અથવા હાથ-પગ ધોઈ સ્વચ્છ વસ્ત્ર પહેરો.
2. શિવ–પાર્વતીનું ચિત્ર અને જવારાંનું પાત્ર સ્વચ્છ બાજઠ પર રાખો.
3. ઘીનો દીવો પ્રગટાવી ભગવાન ગણેશનું સ્મરણ કરો.
4. જળ, અક્ષત અને ફૂલ લઈને પાંચ દિવસના વ્રત કે આજની પૂજાનો સંકલ્પ લો.
5. માતા પાર્વતીને કંકુ, અક્ષત અને ફૂલ અર્પણ કરો.
6. ભગવાન શિવને જળ, સફેદ ચંદન અને બિલ્વપત્ર અર્પણ કરો.
7. જવારાંને જરૂર જેટલું થોડું પાણી આપો.
8. “ૐ પાર્વત્યૈ નમઃ” 11 અથવા 27 વાર બોલો.
9. “ૐ ઉમામહેશ્વરાભ્યાં નમઃ” 11 વાર બોલો.
10. જયાપાર્વતીની વ્રતકથા અથવા તેનો સાર વાંચો.
11. “જય પાર્વતી માતા” આરતી કરીને પ્રસાદ વહેંચો.

1. પૂજાસ્થળ સાફ કરીને બાજઠ પર લાલ, ગુલાબી, પીળું કે સ્વચ્છ સફેદ કપડું પાથરો.
2. શિવ–પાર્વતી, ઉમા–મહેશ્વર કે અર્ધનારીશ્વરનું ચિત્ર સ્થાપો.
3. સ્વચ્છ પાત્રમાં બીજ વાવી જવારાંની સ્થાપના કરો.
4. કુટુંબની રીત હોય તો રૂનો નગલો બનાવી કંકુથી શણગારો.
5. દીવો પ્રગટાવી ગણેશજી અને ગુરુનું સ્મરણ કરો.
6. હાથમાં જળ, અક્ષત અને ફૂલ લઈને સંકલ્પ કરો.
7. માતા પાર્વતીને કંકુ, અક્ષત, ફૂલ અને પ્રતીકાત્મક સૌભાગ્ય સામગ્રી અર્પણ કરો.
8. ભગવાન શિવને જળ, સફેદ ચંદન, ભસ્મ અને બિલ્વપત્ર અર્પણ કરો.
9. ધૂપ અને ઘીનો દીવો અર્પણ કરો.
10. ફળ, મિશ્રી અથવા ઘરપરંપરા મુજબ મોળો નૈવેદ્ય ધરાવો.
11. પાર્વતી મંત્ર, સ્તોત્ર અને વ્રતકથાનો પાઠ કરો.
12. આરતી અને ક્ષમાપ્રાર્થનાથી પૂજા પૂર્ણ કરો.

1. સવારે દીવો કરીને જવારાંને થોડું પાણી આપો.
2. માતા પાર્વતીને કંકુ, અક્ષત અને ફૂલ અર્પણ કરો.
3. “ૐ પાર્વત્યૈ નમઃ” ઓછામાં ઓછું 11 વાર જપો.
4. સાંજે શિવ–પાર્વતીની સંયુક્ત પૂજા કરો.
5. પરંપરા અને સ્વાસ્થ્ય પ્રમાણે મોળું એકટાણું અથવા સાત્ત્વિક ભોજન લો.
6. જૂઠું બોલવું, અપમાન, ઈર્ષ્યા અને અનાવશ્યક ઝઘડો ટાળો.
7. પાંચમા દિવસે વિશેષ પૂજા અને ક્ષમતા મુજબ ઉજાગરો કરો.

॥ શ્રી જયાપાર્વતી વ્રત કથા ॥

વામન બ્રાહ્મણ અને તેમની પત્ની સત્યા

લોકપ્રચલિત કથા પ્રમાણે પ્રાચીન સમયમાં એક નગરમાં વામન નામના વિદ્વાન, સત્યનિષ્ઠ અને ધાર્મિક બ્રાહ્મણ રહેતા હતા.

તેમની પત્નીનું નામ સત્યા હતું. બંને એકબીજાનું સન્માન કરતા, અતિથિઓની સેવા કરતા અને પોતાની આવક પ્રમાણે સંતોષથી જીવન જીવતા હતા.

ઘરમાં સામાન્ય સુખસગવડ હતી, પરંતુ તેમને સંતાન નહોતું. આ કારણે બંનેના મનમાં દુઃખ રહેતું હતું.

તેમણે એકબીજાને દોષ આપવાને બદલે પ્રાર્થના, દાન, સેવા અને જવાબદાર જીવન ચાલુ રાખ્યું.

દેવર્ષિ નારદનું આગમન

એક દિવસ “નારાયણ, નારાયણ”નું સ્મરણ કરતા દેવર્ષિ નારદ તેમના ઘરે આવ્યા.

વામન અને સત્યાએ તેમનું સન્માનપૂર્વક સ્વાગત કર્યું. યોગ્ય સમયે બંનેએ પોતાના મનનું દુઃખ જણાવી માર્ગદર્શન માગ્યું.

નારદજીએ કહ્યું, “નગરની બહાર આવેલા વનમાં એક બિલ્વવૃક્ષ નીચે ભગવાન શિવ માતા પાર્વતી સાથે લિંગરૂપે બિરાજે છે. શ્રદ્ધા, ધીરજ અને નિયમિતતાથી તેમની પૂજા કરો.”

નારદજીએ તેમને માત્ર વરદાનની રાહ જોવાનું નહીં, પણ સેવા, સંયમ અને સારા વર્તનમાં અડગ રહેવાનું જણાવ્યું.

વનમાં શિવલિંગની શોધ

બીજા દિવસે વામન અને સત્યા વનમાં ગયા. લાંબી શોધ પછી તેમને બિલ્વવૃક્ષ નીચે પ્રાચીન શિવલિંગ જોવા મળ્યું.

બંનેએ ત્યાં સફાઈ કરી, સ્વચ્છ જળથી અભિષેક કર્યો, બિલ્વપત્ર અને ફૂલ અર્પણ કર્યા.

ત્યારથી તેઓ નિયમિત રીતે ત્યાં જઈ ભગવાન શિવ અને માતા પાર્વતીની પૂજા કરવા લાગ્યા.

કથામાં આ સાધના પાંચ વર્ષ સુધી ચાલ્યાનું કહેવામાં આવે છે. લાંબો સમય પરિણામ ન દેખાય છતાં બંનેએ ધીરજ અને પરસ્પર સહયોગ છોડ્યો નહીં.

વામનને સર્પદંશ

એક દિવસ વામન પૂજા માટે ફૂલ અને બિલ્વપત્ર લેવા વનમાં ગયા હતા. ઘાસમાં છુપાયેલા સર્પે તેમને દંશ માર્યો.

વિષની અસરથી તેઓ અચેત થઈ જમીન પર પડી ગયા.

લાંબો સમય થયો છતાં તેઓ ઘરે ન ફરતાં સત્યા ચિંતિત થઈ. તેઓ વનમાં પતિને શોધવા નીકળ્યાં.

શોધતા શોધતા તેમને વામન અચેત અવસ્થામાં મળ્યા. સત્યાએ ભગવાન શિવ અને માતા પાર્વતીને વિનમ્ર પ્રાર્થના કરી.

માતા પાર્વતીની કૃપા

કથા મુજબ સત્યાની પ્રાર્થનાથી માતા પાર્વતી પ્રગટ થયાં. માતાએ વામનને અમૃત સમાન ઔષધિ આપી અને તેઓ ફરી ચેતન થયા.

વામન અને સત્યાએ માતાને પ્રણામ કરીને આભાર વ્યક્ત કર્યો.

માતા પાર્વતીએ કહ્યું, “આવતા અષાઢ સુદ તેરસથી મારું જયાપાર્વતી વ્રત કરજો. પાંચ દિવસ સુધી શ્રદ્ધા, સંયમ અને નિયમિત પૂજા રાખજો.”

માતાએ તેમને જવારાંની સેવા, શિવ–પાર્વતી પૂજા, મોળો આહાર, જપ, દાન અને અંતિમ રાત્રિના જાગરણનો માર્ગ સમજાવ્યો.

દંપતીએ વ્રત પૂર્ણ કર્યું

અષાઢ સુદ તેરસના દિવસે વામન અને સત્યાએ વ્રતનો સંકલ્પ લીધો. જવારાંની સ્થાપના કરી અને નિયમિત રીતે માતા પાર્વતી તથા ભગવાન શિવની પૂજા કરી.

પાંચ દિવસ સુધી બંનેએ પોતાની ક્ષમતા મુજબ મોળો આહાર લીધો, મંત્રજપ કર્યો અને મન-વાણીમાં સંયમ રાખ્યો.

પાંચમા દિવસે તેમણે વિશેષ પૂજા અને રાત્રિ જાગરણ કર્યું. બીજા દિવસે ગૌરીપૂજા, જવારાંનું સમાપન અને પારણું કર્યું.

લોકમાન્યતા પ્રમાણે સમય જતાં તેમને સંતાનસુખ પ્રાપ્ત થયું. તેમણે તેને માતા પાર્વતીની કૃપા માન્યું.

ઈચ્છા પૂર્ણ થયા પછી પણ તેમણે સેવા, કૃતજ્ઞતા, જવાબદાર જીવન અને પરસ્પર સન્માનનો માર્ગ ચાલુ રાખ્યો.

આ કથાનો સંદેશ માત્ર મનોકામનાની પ્રાપ્તિ નથી. તે ધીરજ, દંપતીનો સહયોગ, સંકટમાં હિંમત, નિયમિત સાધના અને કૃતજ્ઞતાની શિક્ષા આપે છે.

॥ શ્રી જયાપાર્વતી વ્રત કથા સંપૂર્ણ ॥

મીઠું છોડવાની આરોગ્યસાવચેતી:

પાંચ દિવસ મીઠું છોડવાથી લો બ્લડપ્રેશર, ચક્કર, નબળાઈ અથવા ઇલેક્ટ્રોલાઇટ અસંતુલન થઈ શકે છે. ગર્ભાવસ્થા, કિડની, હૃદય, ડાયાબિટીસ, લો બ્લડપ્રેશર કે નિયમિત દવાની સ્થિતિમાં ડૉક્ટરની સલાહ વિના કડક આહારનિયમ ન રાખો.

1. સાંજે જવારાં અને શિવ–પાર્વતીની વિશેષ પૂજા કરો.
2. પરિવાર સાથે જયાપાર્વતી વ્રતકથા વાંચો.
3. પાર્વતી સ્તોત્ર, શિવ ચાલીસા અથવા ગુજરાતી ભજન ગાવો.
4. દીવો સુરક્ષિત જગ્યાએ રાખો અને સતત દેખરેખ રાખો.
5. અતિશય ઊંચો અવાજ કરીને પડોશીઓને તકલીફ ન આપો.
6. સ્વાસ્થ્ય અનુકૂળ ન હોય તો રાત્રે 10 કે 11 વાગ્યા સુધી ભક્તિ કરીને આરામ કરો.
7. બીજા દિવસે વાહન ચલાવવું કે જવાબદારીનું કામ હોય તો પૂરતી ઊંઘ લો.

ઉજાગરાનો ભાવ:

માત્ર ઊંઘ ન કરવી નહીં, પરંતુ થોડો સમય મોબાઇલ, મનોરંજન અને સામાન્ય વ્યસ્તતાથી દૂર રહી ભક્તિ તથા આત્મચિંતનમાં પસાર કરવો.

1. 1 ઓગસ્ટે સવારે સ્નાન કરીને સ્વચ્છ વસ્ત્ર પહેરો.
2. માતા પાર્વતી, ભગવાન શિવ અને જવારાંનું પૂજન કરો.
3. કંકુ, અક્ષત, ફૂલ, ધૂપ અને દીવો અર્પણ કરો.
4. “ૐ પાર્વત્યૈ નમઃ” 11 કે 27 વાર જપો.
5. “જય પાર્વતી માતા” આરતી કરો.
6. જવારાંને ગમલા, બગીચા અથવા સ્વચ્છ માટીમાં સમર્પિત કરો.
7. પ્લાસ્ટિક, નગલો અને કૃત્રિમ શણગાર અલગ કરીને યોગ્ય રીતે નિકાલ કરો.
8. પાણી, ફળ કે હળવા ભોજનથી પારણું શરૂ કરો.
9. પરિવારની રીત મુજબ મીઠું, શાક અને ઘઉંની રોટલી ધરાવતું ભોજન લઈ શકાય.
10. શક્તિ મુજબ કન્યા, સૌભાગ્યવતી બહેન અથવા જરૂરિયાતમંદ પરિવારને ભોજન કે ઉપયોગી વસ્તુ આપો.

મહત્વપૂર્ણ:

લાંબા વર્ષોનો સંકલ્પ ફરજિયાત નથી. પોતાની વય, આરોગ્ય, સમય અને કુટુંબપરિસ્થિતિ સમજીને જ સંકલ્પ લેવો.

॥ માતા પાર્વતી અને આદિશક્તિ સ્તુતિ ॥

દેવિ પ્રપન્નાર્તિહરે પ્રસીદ,
પ્રસીદ માતર્જગતોઽખિલસ્ય।
પ્રસીદ વિશ્વેશ્વરિ પાહિ વિશ્વં,
ત્વમીશ્વરી દેવિ ચરાચરસ્ય॥

સર્વમંગલ માંગલ્યે શિવે સર્વાર્થસાધિકે।
શરણ્યે ત્ર્યંબકે ગૌરિ નારાયણિ નમોઽસ્તુ તે॥

સૃષ્ટિસ્થિતિવિનાશાનાં શક્તિભૂતે સનાતનિ।
ગુણાશ્રયે ગુણમયે નારાયણિ નમોઽસ્તુ તે॥

શરણાગતદીનાર્તપરિત્રાણપરાયણે।
સર્વસ્યાર્તિહરે દેવિ નારાયણિ નમોઽસ્તુ તે॥

સરળ ભાવાર્થ:

હે જગદંબા! આપ સર્વ પ્રાણીઓનું રક્ષણ કરનાર, સર્વ મંગલ આપનાર અને સૃષ્ટિની મૂળ શક્તિ છો. અમને ભય, અન્યાય અને દુર્બુદ્ધિથી બચાવી વિવેક તથા કરુણા આપો.

1. માતા પાર્વતી નામમંત્ર

ૐ પાર્વત્યૈ નમઃ॥

જપ: રોજ 11, 27 અથવા 108 વાર.

2. ગૌરી મંત્ર

ૐ ગૌર્યૈ નમઃ॥

અવસર: જવારાં પૂજા અને કંકુ અર્પણ કરતી વખતે.

3. ઉમા–મહેશ્વર સંયુક્ત મંત્ર

ૐ ઉમામહેશ્વરાભ્યાં નમઃ॥

અવસર: દાંપત્ય, પરિવાર અને શિવ–પાર્વતીની સંયુક્ત પૂજા.

4. પંચાક્ષરી શિવમંત્ર

ૐ નમઃ શિવાય॥

અવસર: શિવ અભિષેક અને સાંજની પૂજા.

5. મંગલપ્રાર્થના

સર્વમંગલ માંગલ્યે શિવે સર્વાર્થસાધિકે।
શરણ્યે ત્ર્યંબકે ગૌરિ નારાયણિ નમોઽસ્તુ તે॥

અવસર: પૂજાના અંતે મંગલ અને રક્ષણની પ્રાર્થના.

6. સરળ ગુજરાતી પ્રાર્થના

હે માતા ગૌરી! મને એવો જીવનમાર્ગ અને સંબંધ આપો,
જેમાં સત્ય, સન્માન, સુરક્ષા, સંવાદ અને ધર્મપૂર્ણ જવાબદારી હોય.

આ સંસ્કૃત મંત્ર નહીં, પરંતુ ગુજરાતી ભાવપ્રાર્થના છે. પોતાના શબ્દોમાં પણ પ્રાર્થના કરી શકાય.

॥ શ્રી પાર્વતી માતાની આરતી ॥

જય પાર્વતી માતા, જય પાર્વતી માતા।
બ્રહ્મ સનાતન દેવી, શુભ ફળની દાતા॥
॥ જય પાર્વતી માતા ॥

અરિકુલ પદ્મ વિનાશિની, જય સેવક ત્રાતા।
જગજીવન જગદંબા, હરિહર ગુણ ગાતા॥
॥ જય પાર્વતી માતા ॥

સિંહને વાહન સાજે, કુંડળ છે સાથા।
દેવવધૂ યશ ગાવે, નૃત્ય કરે તાથા॥
॥ જય પાર્વતી માતા ॥

સતયુગ રૂપશીલ અતિસુંદર, નામ સતી કહેવાતા।
હિમાચલ ઘરે જન્મ્યાં, સખીઓ સંગ રાતા॥
॥ જય પાર્વતી માતા ॥

શુંભ નિશુંભ વિદારે, હિમાચલ સ્થાતા।
સહસ્ર ભુજા તનુ ધારી, ચક્ર લીધું હાથા॥
॥ જય પાર્વતી માતા ॥

સૃષ્ટિરૂપ તું જ છે જનની, શિવસંગ રંગરાતા।
નંદી ભૃંગી વીન વગાડે, આખું જગ મદમાતા॥
॥ જય પાર્વતી માતા ॥

દેવો અરજ કરે માતા, ચિત્ત ચરણમાં લાતા।
તાળી દઈ ગુણ ગાવે, મન ભક્તિમાં રાતા॥
॥ જય પાર્વતી માતા ॥

પાર્વતી માતાની આરતી, ભક્તિભાવથી જે ગાતા।
સદા સુખી રહીને, મંગલ જીવન પાતા॥
॥ જય પાર્વતી માતા ॥

આરતીના પાઠભેદ:

અલગ આરતીપુસ્તકોમાં “અરિકુલ પદ્મ વિનાશિની”, “અરિકુલ કંટક નાશિની” અને અન્ય કેટલીક પંક્તિઓમાં નાના શબ્દભેદ મળે છે. પોતાના ઘરની પ્રચલિત આરતી પણ ગાઈ શકાય.

સામગ્રી ઓછી હોય તો:

શિવ–પાર્વતીનું ચિત્ર, દીવો, જળ, કંકુ, અક્ષત, ફૂલ અને “ૐ પાર્વત્યૈ નમઃ” મંત્રથી સરળ પૂજા પૂરતી છે. જવારાં અને નગલો મહત્વની ગુજરાતી પરંપરા છે, પરંતુ દરેક પરિસ્થિતિમાં ફરજિયાત નથી.

A. વ્રત પહેલાં

B. રોજની પૂજા

C. ઉજવણું

શિવ પૂજન અને અભિષેક વિધિ
ઘરે ભગવાન શિવનો અભિષેક અને સંપૂર્ણ પૂજાક્રમ.

મુખ્ય શિવ મંત્ર
પંચાક્ષરી, મહામૃત્યુંજય અને અન્ય શિવમંત્રોનો અર્થ તથા જપવિધિ.

શિવ ચાલીસા
ઉજાગરા અને સાંજની પૂજામાં પરિવાર સાથે વાંચવા યોગ્ય પાઠ.

શિવ આરતી
“ૐ જય શિવ ઓંકારા”નો સંપૂર્ણ પાઠ અને આરતી વિધિ.

સોળ સોમવાર વ્રતકથા
શિવ–પાર્વતી ઉપાસના, સોમવાર વ્રત, કથા અને ઉજવણાની માહિતી.

શ્રાવણ સોમવાર વ્રતકથા
માતા પાર્વતીની તપસ્યા, શિવવિવાહ અને શ્રાવણની મુખ્ય કથાઓ.

પ્રદોષ વ્રત 2026
વર્ષના પ્રદોષ દિવસો, શિવ–પાર્વતી પૂજા, કથા અને મંત્ર.

પાર્વતી ચાલીસા

માતા પાર્વતીની સ્તુતિ, ચાલીસા પાઠ, મંત્ર, આરતી અને સરળ પૂજા માર્ગદર્શન વાંચો.

મંગલા તેરસ 2026

મંગલા તેરસની તારીખ, માતા પાર્વતી પૂજા, મુહૂર્ત, મંત્ર, આરતી, ઉપાયો અને વ્રતના નિયમો જાણો.